Aktualności

tel. centr. 91 444 1000
fax 91 444 1174
NIP: 851-020-80-05
al. Papieża Jana
Pawła II 22a
70-453 Szczecin
Rektorat US
A A

Wielka Wojna – ważne sprawy – zwykli ludzie

Muzeum Narodowe w Szczecinie oraz Wydział Filologiczny Uniwersytetu Szczecińskiego zapraszają na sesję naukową "Wielka Wojna – ważne sprawy – zwykli ludzie" towarzyszącą wystawie "Postscriptum 1914: Wojna", która odbędzie się 26 lutego w Muzeum Narodowym w Szczecinie.

23 czerwca 1913 roku otwarto gmach Muzeum Miejskiego w Szczecinie. Trzynaście miesięcy później wybuchł zbrojny konflikt, który ominął wprawdzie tereny Pomorza, lecz ostatecznie zmienił oblicze całego kontynentu. Wielka Wojna, szybko przeradzająca się w pierwszą wojnę globalną, stechnicyzowaną i "nowoczesną", okazała się cezurą nie tylko w politycznych dziejach świata. Przyniosła upadek starych monarchii oraz narodziny państw tak zwanej Nowej Europy, w tym Drugiej Rzeczypospolitej Polskiej. Od samego początku przedstawiana była jednak także jako wojna kulturowa, a w dalszej perspektywie oznaczała dla kultury właściwy początek tragicznego XX wieku. Wielu artystów powitało go zresztą ochoczo, słysząc w strzałach karabinu maszynowego obietnicę kresu arystokratyczno-burżuazyjnego porządku oraz zapowiedź wyzwolenia z konwenansów wszystkich warstw społecznych. Myślenie takie bliskie było zwłaszcza twórcom awangardy, która – zgodnie z militarnym pochodzeniem swej nazwy – stanęła w pierwszych szeregach z prawdziwą, śmiercionośną bronią na ramieniu.

Wystawa "Postscriptum 1914" przypomina w setną rocznicę wybuchu Wielkiej Wojny jej kulturowe i artystyczne aspekty. Ekspozycja gromadzi dzieła artystów polsko- i niemieckojęzycznych, będące dokumentem przeżytych walk oraz hołdu złożonego ofiarom po obu stronach frontu. Pamiątką tych bojów są dwa cykle graficzne związane z formacjami czynnymi w Galicji. Najważniejsze i najpopularniejsze świadectwo działań Legionów Polskich – tekę litograficzną polsko-żydowskiego artysty Leopolda Gottlieba – pokazujemy w Szczecinie po raz pierwszy w całości, na dwudziestu dwóch kartach. Odmienna formalnie teka drzeworytów Fritza Lederera, w tytule odwołująca się do pieśni staroluterskiej, a w sposobie obrazowania do późnośredniowiecznych ksiąg ilustrowanych, odzwierciedla wizję wojny czesko-żydowskiego rekonwalescenta lazaretu w Krakowie. Emblematyczny rok 1918 został zasygnalizowany przez jeden z najwybitniejszych przykładów rodzimego malarstwa w szczecińskich zbiorach, a profil uwielbianego wodza, późniejszego marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, ukazuje niedawno pozyskana płaskorzeźba. We wnętrzach Gmachu Głównego Muzeum Narodowego w Szczecinie przywołujemy także – po raz pierwszy w powojennych dziejach miasta – pamięć o niemieckich pracach zaginionych lub zniszczonych, niegdyś w tej przestrzeni funkcjonujących i silnie uwikłanych w promieniującą na cały region debatę historyczną. Należy do nich wstrząsająca, pacyfistyczna w wymowie rzeźba Ludwiga Giesa, eksponowana w centralnej sali kopułowej do momentu objęcia władzy przez nazistów w 1933 roku. Ostatnią datę graniczną stanowi zapowiadający katastrofę drugiej wojny światowej rok 1937.

W czternastu monograficznych prezentacjach przeplatają się wątki ważne dla współczesnej humanistyki – problem etnosu, płci i ciała. Motywy te – zasygnalizowane na wystawie, będącej krótkim postscriptum do ubiegłorocznych obchodów setnego jubileuszu gmachu – zostaną rozwinięte podczas sesji naukowej. Traktujemy ją jako rodzaj pogłębionego intelektualnie finisażu ekspozycji, kierując zaproszenie do szerokiej publiczności: licealistów i studentów, fascynatów historii, miłośników literatury i sztuki”.

Sesja naukowa odbędzie się w czwartek, 26 lutego, w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Szczecinie, przy ul. Wały Chrobrego 3, w godzinach 10.00–20.00.

 

PROGRAM

10.00–10.15 Powitanie gości i otwarcie obrad
Lech Karwowski, dyrektor Muzeum Narodowego w Szczecinie
prof. dr hab. Edward Włodarczyk, rektor Uniwersytetu Szczecińskiego

10.15–12.15 HISTORIA
dr Maciej Maciejowski, Zbrodnie wojenne 1914–1918
dr Magdalena Semczyszyn, I wojna światowa w oczach mieszkańców Galicji
dr hab. Agata Zawiszewska, Polski ruch kobiecy wobec I wojny światowej
mgr Robert Jurszo, Władza jako akt twórczy. Romantyczna przemiana polityki w sztukę w ujęciu Isaiaha Berlina
Dyskusja

12.15–13.00 przerwa kawowa i zwiedzanie wystawy Postscriptum 1914: Wojna

13.00–15.30 PAMIĘĆ
dr Dariusz Kacprzak, Muzealne postscriptum. Szczecińskie walki o sztukę u progu Wielkiej Wojny
dr Szymon Piotr Kubiak, "Ogólnoludzkie przesłanki epoki". Wspomnienie wojny w szczecińskim Muzeum Miejskim  1914–1933
dr Wojciech Szymański, Pusty grób. Znaki i oznaki założeń cmentarnych i kommemoratywnych z czasów Wielkiej Wojny

prof. dr hab. Danuta Dąbrowska, Romantyczne narracje w polskiej poezji I wojny światowej
dr hab. Tatiana Czerska, I wojna światowa w świetle pamiętników kobiecych
Dyskusja

15.30–16.30 przerwa obiadowa

16.30–19.00 SPOŁECZEŃSTWO
dr hab. Marta Cuber-Tomczok, Gdzie są Żydzi? Wokół nieobecności tematu żydowskiego w malarstwie i prozie o I wojnie światowej
dr Aleksandra Krukowska, I wojna w literaturze popularnej
dr Maciej Duda, Płeć obywatela bez państwa w publicystyce początku XX wieku
dr Aleksandra Paradowska, Wojna i medycyna. Szpitale i leczenie a wojenna rzeczywistość
dr Piotr Krupiński, Towarzysze broni czy ofiary? Zwierzęta podczas I wojny światowej
Dyskusja

19.00–19.20 KOMUNIKATY
mgr Agata Siwiec, Publicystyka społeczna Izy Moszczeńskiej w latach  I wojny światowej
mgr Joanna Szyszko, Wielka Wojna jako cezura w biografii feministycznej. "Nasze bojownice" Cecylii Walewskiej

19.20–20.00 Dyskusje w kuluarach

Organizatorzy: Muzeum Narodowe w Szczecinie – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Zachodniopomorskiego współprowadzona przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Wydział Filologiczny Uniwersytetu Szczecińskiego
Koncepcja: dr Szymon Piotr Kubiak, dr hab. Agata Zawiszewska
Współpraca: Aleksandra Gieczys-Jurszo





Odwiedź nas:

Jak do nas trafić